Ewa Bernat, szefowa lubelskiego biura nieruchomo¶ci Kwatera omawia istotne zmiany przepisów, które od drugiej po³owy ubieg³ego roku reguluj± kwestie u¿ytkowania wieczystego oraz prawa spó³dzielczego. Ustawa odnosz±ca siê do pierwszego zagadnienia wesz³a w ¿ycie 20 wrze¶nia, drugiego - 22 lipca.
Na pocz±tku lipca Sejm uchwali³ ustawê, w której znalaz³y siê zapisy likwiduj±ce w polskim obrocie prawnym instytucjê u¿ytkowania wieczystego. Jednak podczas prac w Senacie ca³o¶ciowo zmieniono jej tekst, znosz±c te zapisy.
Zgodnie z nowymi przepisami u¿ytkownicy wieczy¶ci, bêd±cy osobami fizycznymi do koñca 2012 r. mog± sk³adaæ wnioski o przekszta³cenie swojego prawa w prawo w³asno¶ci. Przekszta³cenia obejmuj± nieruchomo¶ci zabudowane na cele mieszkaniowe lub gara¿ami, przeznaczone pod tak± zabudowê lub nieruchomo¶ci rolne. O zmianê swojego prawa we w³asno¶æ mog± siê ubiegaæ w ograniczonym zakresie osoby prawne, w tym spó³dzielnie mieszkaniowe. Prawo to przys³uguje równie¿ w³a¶cicielom lokali, których udzia³ w nieruchomo¶ci wspólnej obejmuje prawo u¿ytkowania wieczystego. Ustawa reguluje zasady odp³atno¶ci za przekszta³cenie. Podobnie, jak obecnie, podstawê obliczeñ stanowi warto¶æ nieruchomo¶ci okre¶lona przez rzeczoznawcê maj±tkowego, pomniejszona o dotychczasowe op³aty za u¿ytkowanie wieczyste. Ustawa rozszerza mo¿liwo¶ci przyznawania bonifikat. Przyznanie bonifikaty zale¿y od woli w³a¶ciciela nieruchomo¶ci okre¶lonej w stosownej uchwale. Mo¿liwo¶æ bezp³atnego przekszta³cenia przys³uguje tylko osobom, którym oddano nieruchomo¶æ w u¿ytkowanie wieczyste w zamian za wyw³aszczenie na rzecz skarbu pañstwa przed 5 grudnia 1990 roku, a tak¿e wyw³aszczone na podstawie dekretu o gruntach warszawskich.
Nowa ustawa uchyla dotychczasowe regulacje dotycz±ce przekszta³ceñ u¿ytkowania wieczystego we w³asno¶æ - to jest ustawê z 1997 roku, na podstawie której mo¿na by³o siê staraæ o przekszta³cenie na zasadach odp³atno¶ci oraz ustawê z roku 2001, okre¶laj±c± grupê osób, którym przys³ugiwa³o prawo do przekszta³cenia nieodp³atnego. Uchylaj±c dwie ustawy, ustawodawca nie zamie¶ci³ klauzuli, na podstawie której do spraw wszczêtych, lecz niezakoñczonych stosuje siê dotychczasowe przepisy, o ile s± dla u¿ytkowników korzystniejsze.
Decyzje o przekszta³ceniu nieruchomo¶ci skarbu pañstwa le¿± w kompetencji starostów, w przypadku nieruchomo¶ci nale¿±cych do jednostek samorz±du terytorialnego - od wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, zarz±dów powiatów albo województwa. Je¿eli wniosek o przekszta³cenie spe³nia przes³anki wymienione w ustawie, nie mo¿na odmówiæ wydania stosownej decyzji.
Prawo spó³dzielcze
22 lipca 2005 r. wesz³a w ¿ycie ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy o spó³dzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw. Wprowadzone zmiany s± korzystne przede wszystkim dla cz³onków spó³dzielni mieszkaniowych, wzmacniaj± bowiem pozycjê spó³dzielców w stosunku do w³adz spó³dzielni oraz przewiduj± odpowiedzialno¶æ karn± dla w³adz spó³dzielni. Zgodnie z nowymi przepisami, cz³onkami spó³dzielni mog± byæ oboje ma³¿onkowie. Ma³¿onkowi przys³uguje roszczenie o przyjêcie w poczet cz³onków spó³dzielni. Cz³onkowie spó³dzielni otrzymali prawo wgl±du do uchwa³, protoko³ów obrad, protoko³ów lustracji, do rocznych sprawozdañ finansowych i umów zawieranych z osobami trzecimi. Wa¿ne s± uregulowania dotycz±ce chwili, w której skuteczne staje siê wykluczenie cz³onka ze spó³dzielni. Poprzednio wykluczenie nastêpowa³o z chwil± podjêcia stosownej uchwa³y przez radê nadzorcz± lub inny organ spó³dzielni uprawniony do tego oraz powiadomienie osoby wykluczonej o tym fakcie na pi¶mie. W tym momencie osoba taka traci³a wszystkie uprawnienia zwi±zane z cz³onkostwem w spó³dzielni. Wed³ug nowych przepisów wypowiedzenie cz³onkostwa staje siê skuteczne po wyczerpaniu ca³ej drogi odwo³awczej albo je¿eli osoba wykluczona w stosownym czasie nie podejmie dzia³añ w celu uruchomienia tego procesu. W ustawie dok³adnie uregulowano kwestie zwi±zane z kosztami, jakie ponosz± spó³dzielcy w zwi±zku z uczestnictwem w spó³dzielni. Wpisowe nie mo¿e przekroczyæ minimalnego wynagrodzenia za pracê. Jest to uregulowanie szczególnie wa¿ne w przypadku spó³dzielni stosuj±cych ra¿±co wysokie stawki za uzyskanie cz³onkostwa. Ustawodawca wprowadzi³ jednolit± wysoko¶æ bonifikaty przys³uguj±cej przy przekszta³ceniu praw spó³dzielczych w wyodrêbnion± w³asno¶æ.
Na mocy tych uregulowañ wysoko¶æ bonifikaty jest jednolita i wynosi 50 proc. warto¶ci pomocy uzyskanej przez spó³dzielnie ze ¶rodków publicznych lub innych. Spó³dzielnia nie mo¿e odmówiæ przekszta³cenia ani spó³dzielcy, ani osobie, która do spó³dzielni nie nale¿y. Uw³aszczaj±c siê nale¿y sp³aciæ wszelkie zobowi±zania w stosunku do spó³dzielni, równie¿ uzupe³niæ wk³ad budowlany w zwi±zku z modernizacj± czy remontami. Nowelizacja okre¶li³a zasady odpowiedzialno¶ci karnej cz³onków w³adz spó³dzielni. Dotychczas mogli byæ oni poci±gani do odpowiedzialno¶ci karnej tylko na podstawie przepisów kodeksu karnego. Wprowadzono katalog kar - grzywny, ograniczenia wolno¶ci lub pozbawienia wolno¶ci za m.in. niepoddanie spó³dzielni obowi±zkowej lustracji, niezwo³anie walnego zgromadzenia w odpowiednim terminie lub nieudostêpnienie cz³onkom spó³dzielni protoko³u polustracyjnego. Odpowiedzialno¶ci karnej podlega dzia³anie na szkodê spó³dzielni. Nale¿y zwróciæ uwagê na przepisy umo¿liwiaj±ce dokonanie podzia³u spó³dzielni na drodze s±dowej, w przypadku braku zgody jej w³adz.
Grzegorz Koty³³o (Kurier Lubelski)